مهمترین متن ناظر به نظریه اسکاچپل در خصوص انقلابات اجتماعی کتاب "دولتها و انقلابات اجتماعی" است . او معتقد است انقلاب اجتماعی ، تنها در جوامع کشاورزی نسبتا ثروتمند که در گذشته تحت سلطه کشورهای استعمار گر نبوده اند به وجود می اید همچنین جوامعی که شاهد انقلابات اجتماعی بوده اند از نظر نظام حکومتی تشکیلات دیوانسالاری متمرکز داشته اند . (1)در نتیجه انقلابات اجتماعی به نظر اسکاچپل صرفا در جوامع دیوانسالار کشاورزی اتفاق افتاده است . اسکاچپل بر این نظر است در صورتی که چنین جوامعی در صحنه بین المللی ، در رقابت شدید نظامی وارد شوند با بحران های سیاسی اجتماعی در داخل مرزهای خود روبرو می شوند و موقعیت انقلابی در نتیجه پیدایش بحران های سیاسی و نظامی در دولت و در طبقات مسلط گسترش می یابد .

از نظر اسکاچپل جوامع ما قبل از انقلاب در صورت ورود به رقابت های تسلیحاتی بین اللملی به سه بحران اساسی در حکومت خود مواجه می شوند :

1- عدم توانایی و قدرت دولت مرکزی برای اداره امور کشور
2- شورش و طغیان طبقات پایین جامعه به ویژه روستاییان و کشاورزان
3- اتحاد رهبران و گروههای سیاسی مختلف به منظور پدید آوردن نظام های انقلابی

اسکاچپل معتقد است نقطه شروع انقلاب ، ورود یک کشور دارای ساخت اجتماعی دیوانسالار کشاورز به رقابتهای نظامی و تسلیحات بین المللی است .

امام حسن عليه السلام در اثر توطئه‏اى شوم كه از سوى معاويه تدارك ديده ‏شد به شهادت رسيد و جلوه‏هاى شكوهمند امامت در ديگر يادگار فاطمه و على عليهماالسلام متجلى گشت. استبداد اموى جهت هدم امامت راستين و ياران دلباخته آن، عزم ‏را دو چندان كرد و با تهديد و ارعاب و ترفندهاى عوام فريبانه به‏ نابودى مكتب و راه امام على و فرزندانش عليهم السلام همت ‏گماشت. بدين جهت، رهبرى و هدايت امت‏ شرايط دشوار و طاقت‌فرسايى ‏يافت. دوران دهساله امامت ابى‏عبدالله عليه السلام بيانگر مواضع و برنامه‏هاى آن حضرت در مقابل اين تحولات است كه پيام‌ها و درس‌هاى ‏ارزشمندى را فرا راه عاشقانش قرار مى‏دهد و از سوى ديگر، سيره ‏اخلاقى تربيتى آن بزرگوار را از ذخائر ازرشمند جهان اسلام و از بايسته‏هاى پژوهشى است كه بخش مهمى از آن ظهور و درخشش همين‏ دوران مبارك است. نوشته حاضر نگاهى است اجمالى به يكى از مواضع ‏و ابعاد زندگى سياسى آن حضرت با عنوان «مبارزات امام‏حسين عليه‌السلام در دوران معاويه كه محورهاى زير بيانگر جوانب آن ‏مى‏باشد.

بحران زمانه مارکس :

فلسفه تاریخ مارکسی که چارچوب نظریه اقتصادی و سیاسی مارکسی می باشد در حقیقت

روایت غیر مذهبی شده فلسفه تاریخ و معاد شناسی یهودی – مسیحی است . در این فلسفه ، انسانیت با چهره ای مصیبت دیده ترسیم می شود که در گذر زمان از شرارت ها ، بی عدالتی ها و رنج و مرارت ها آسیب دیده است اما سرانجام و به ناگهان به بهشت رفاه و حقانیت وارد می شود ، بهشتی که در آن برگزیدگان مردم و کسانی که از رنج و محرومیت ها جان به در برده اند ، جایگاه والایی خواهند داشت .ضرورت طبیعی به شیوه ای مکاشفه ای جای خود را به آزادی و عدالت ذاتی می دهد .

قوانین تبعیض الود پروس یهودیان را در موقعیت پایین تری قرار می داد ، این تبعیض خواسته بر یهودیان راین گران می آمد زیرا در دوره کوتاه اقتدار ناپلئونی از مزایای برابری بهره مند شده بودند . از این بیش از یهودیان دیگر احساس محرومیت می نمودند

خیلی طبیعی بود که یک روشنفکر حساس مثل مارکس به عنوان عضوی از گروه تحت ستم و محروم ، که از این محرومیت و ستم آگاهی کامل نیز دارد با گروه محروم دیگر جامعه یعنی طبقه کارگر شهری _ که تعداد رو به ازدیاد آنان نوید گسستن زنجیرهای بی عدالتی را می دهد و همچنین بیانگر تبعات منفی انقلاب صنعتی نیز بود _ احساس هویت مشترک داشته داشته باشد . و سئوال اصلی در نظر مارکس این است که چگون عدالت اجتماعی محقق می شود ؟

خاورمیانه جدیدی که رایس آن را مطرح کرد هر چند ناظر بر شکست نسبی طرح پیشین یعنی خاورمیانه بزرگ می باشد اما از طرف دیگر نشانگر تلاش بی وقفه و نظامند جهان غرب به سرکردگی آمریکا برای مقابله و مهار خاورمیانه اسلامی با محوریت تفکر شیعی و انقلاب است . و این خود بیانگر این حقیقت است که موج بیداری اسلامی قلب میلیونها مسلمان را تحت تاثیر جدی خود قرار داده است . شاید به همین خاطر باشد که آمریکا و هم پیمانانش در منطقه می کوشند با طرح مسایلی چون هلال شیعی اذهان مسلمین را نسبت به این مسئله منحرف کنند . نوام چامسکی ، متفکر برجسته آمریکایی در همین باره معتقد است که موفقیت نامزدهای شیعی در انتخابات عراق ، قدرت گرفتن حزب الله لبنان ، بیانگر این واقعیت است که هویت سیاسی جدید شیعه در حال شکل گیری در منطقه است ... قدرت گرفتن شیعیان برای اندیشمندان آمریکایی به یک کابوس تبدیل شده است و هلال شیعی در حال گسترش از لبنان تا خراسان ، بین النهرین و فلات ایران است .

و درنهایت بر خلاف تصور و تلاش آمریکا آن چه در حال شکل گیری در منطقه است قدرتمند شدن نهضت های اسلام گرا بر محوریت جمهوری اسلامی ایران است .

 به جرات می توان گفت که کمتر واقعه ای را در تاریخ معاصر ایران می توان سراغ گرفت که پیرامون آن این همه مطلب به رشته تحریر در آمده باشد . همچنین کمتر تحول تاریخی یا رویداد سیاسی را می توان در تاریخ ایران یافت که در باره آن این همه اجماع نظر وجود داشته باشد . اگر از رژیم پیشین و طرفداران آن صرفنظر کنیم  مابقی جریانات سیاسی بر روی کودتای ۲۸ مرداد اجماع دارند .

در ایران یک حکومت ملی به رهبری مرحوم دکتر مصدق بر سر کار بود و آن حکومت توانسته بود در پرتو مبارزات ملت ایران نفت را که بیش از نیم قرن از سوی استعمار انگلستان به تاراج می رفت را ملی کرده و دست بیگانگان را از این ثروت ملی کوتاه کند . اما امریکا و انگلیس در یک اقدام ناجوانمردانه این حکومت ملی و مردمی را از طریق یک کودتای نظامی سرنگون می کنند و با بازگرداندن شاه سابق به قدرت نه تنها ۲۵ سال دیگر نفت ایران را به تاراج می برند بلکه با دیکته کردن سیاست های که به زیان ملت بود منافع ملی ایران را پایمال کردند...

اما در باره قهرمان اصلی این ماجرا یک اختلاف نظر واقعی وجود دارد . تا قبل از پیروزی انقلاب بسیاری از طرفداران مصدق ، آیت الله کاشانی را به رغم نقش اولیه ای که در ملی شدن نفت بر عهده داشت به دلیل جدا شدن از مصدق و پشت کردن به او دست کم غیر مستقیم در سقوط مصدق شریک می دانستند . اما بعد از انقلاب، ملی کردن نفت به آیت الله کاشانی نسبت داده شد و در مقابل تب مصدق ستیزی در میان برخی از انقلابیون بالا گرفت و مصدق متهم به قصور بسیار  در جریان کودتای ۲۸ مرداد گردید .

اختلاف نظر بر سر این مسئله، البته در اصل شاکله گفتمان ۲۸ مرداد تغییری به وجود نمی آورد . صرف نظر از اینکه مصدق یا کاشانی  را مقصر و یا قهرمان بدانیم پیرامون طرف دیگر که آمریکا باشد هیچ تغییری پدید نمی آید . همه گروهها ، احزاب ،جریانات و تشکل های سیاسی از این بابت اتفاق نظر دارند . چه در میان گروهها و جریانات سیاسی قبل از انقلاب و چه در میان جریانات بعد از انقلاب از چپ های مارکسیست گرفته تا مسلمانان رادیکال انقلابی ، ملی گرایان لائیک ، ملی مذهبی ها و... ، کودتای ۲۸ مرداد سند تجاوز آمریکا و در مقابل مظلومیت و حقانیت ملت ایران است . رویکرد تاریخی ما نسبت به کودتای ۲۸ مرداد واقعیت های مهمی را نادیده می گیرد . سئوالات مهمی پیرامون کودتای ۲۸ مرداد مطرح است که نه قبل از انقلاب و نه بعد از انقلاب آنها را مطرح نکرده ایم و نه به آنها پاسخی داده ایم . به عنوان مثال ، ما هرگز به این نکته مهم توجه نکرده ایم که ، درست است که آمریکایی ها و انگلیسی ها کودتای ۲۸ مرداد را به راه ، اما آنان برای انجام کودتا حتی یک سرباز هم وارد ایرن نکردند . آنان کودتا را طراحی کردند ، اما این خود ما ایرانیان بودیم که آن را انجام دادیم . صدها و به تدریج هزاران نفری که در فاصله بین ساعات اولیه صبح روز ۲۸ مرداد تا ظهر آن روز در خیابانهای تهران به نفع شاه و علیه مصدق به تظاهرات پرداخته و نهایتا دولت مصدق را ساقط کردند ، نه آمریکایی بودند و نه انگلیسی بلکه هموطنان ایرانی خودمان بودند ... و این گوشه ای از تاریخ انکار ناپذیر کودتای ۲۸ مرداد می باشد ...

   چند قدم مانده تا حجم بی انتهای طلوع

       من این فاصله کوتاه را چه سنگین قدم می زنم ...